Có nên trộn diesel DO 0.001S và DO 0.05S không?

Đây là câu hỏi được nhiều doanh nghiệp vận tải, chủ xe tải và đơn vị vận hành máy móc quan tâm khi nguồn cung nhiên liệu thay đổi hoặc giá bán giữa hai loại dầu diesel có sự chênh lệch.

Câu trả lời là có thể, nhưng cần hiểu rõ bản chất của việc pha trộn.

Về mặt hóa học, hai loại dầu diesel hoàn toàn tương thích

DO 0.001S và DO 0.05S đều là nhiên liệu diesel, có cùng nền hydrocacbon và được sản xuất theo các tiêu chuẩn chất lượng dành cho động cơ diesel. Vì vậy, khi pha trộn với nhau, chúng:

Không xảy ra phản ứng hóa học nguy hiểm.
Không tạo kết tủa hoặc phân lớp trong điều kiện bảo quản bình thường.
Không làm thay đổi đột ngột khả năng cháy của nhiên liệu.
Không gây hỏng động cơ ngay sau khi sử dụng.

Điều này có nghĩa là nếu vô tình còn sót một lượng DO 0.05S trong bồn chứa rồi tiếp tục nạp DO 0.001S (hoặc ngược lại), bạn không cần xả bỏ toàn bộ nhiên liệu. Hai loại dầu vẫn có thể hòa trộn và động cơ vẫn hoạt động bình thường.

Tuy nhiên, “có thể trộn” không đồng nghĩa với “nên trộn thường xuyên”. Yếu tố cần quan tâm nhất không phải là khả năng hòa trộn, mà là hàm lượng lưu huỳnh của hỗn hợp sau khi pha và tác động của nó đến động cơ cũng như hệ thống xử lý khí thải.

Xem thêm: Diesel 0.05S và Diesel 0.001S khác nhau thế nào? Nên chọn loại nào cho động cơ?

Điều gì xảy ra khi trộn dầu diesel DO 0.001S và DO 0.05S?

Như đã đề cập, DO 0.001S và DO 0.05S có thể hòa trộn với nhau mà không gây phản ứng hóa học bất lợi. Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là hỗn hợp sau khi trộn sẽ giữ nguyên chất lượng của loại nhiên liệu ban đầu.

Điểm thay đổi quan trọng nhất chính là hàm lượng lưu huỳnh.

Lưu huỳnh là một thành phần tự nhiên có trong dầu mỏ. Trong quá trình sản xuất nhiên liệu diesel, các nhà máy lọc dầu sử dụng công nghệ khử lưu huỳnh để giảm lượng lưu huỳnh xuống mức phù hợp với từng tiêu chuẩn nhiên liệu.

DO 0.001S có hàm lượng lưu huỳnh tối đa 10 ppm.
DO 0.05S có hàm lượng lưu huỳnh tối đa 500 ppm.

Khi pha hai loại nhiên liệu với nhau, hàm lượng lưu huỳnh của hỗn hợp sẽ tăng hoặc giảm tùy theo tỷ lệ pha. Điều này đồng nghĩa với việc nhiên liệu sau khi trộn có thể không còn đáp ứng tiêu chuẩn của DO 0.001S, dù phần lớn thể tích vẫn là dầu 0.001S.

Ví dụ:

*Giá trị trên được tính theo nguyên tắc pha trộn tuyến tính, nhằm minh họa xu hướng thay đổi của hàm lượng lưu huỳnh. Trên thực tế, giá trị có thể chênh lệch tùy theo chất lượng nhiên liệu và tiêu chuẩn của từng nhà cung cấp.

Có thể thấy, chỉ cần pha thêm một lượng nhỏ DO 0.05S, hỗn hợp đã vượt xa ngưỡng 10 ppm của DO 0.001S. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các phương tiện yêu cầu sử dụng nhiên liệu lưu huỳnh cực thấp.

Việc trộn có ảnh hưởng đến động cơ không?

Trên thực tế, động cơ diesel không “sợ” việc pha trộn hai loại nhiên liệu, mà hệ thống xử lý khí thải mới là bộ phận chịu ảnh hưởng nhiều nhất.

Đối với động cơ diesel

Nếu xét riêng quá trình đốt cháy trong buồng đốt, việc sử dụng hỗn hợp DO 0.001S và DO 0.05S thường không gây hỏng động cơ ngay lập tức. Hai loại nhiên liệu đều có khả năng tự bốc cháy dưới áp suất cao và cung cấp năng lượng cho động cơ theo cùng một nguyên lý.

Tuy nhiên, nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn có thể tạo ra nhiều hợp chất lưu huỳnh trong quá trình cháy. Khi kết hợp với hơi nước, các hợp chất này có thể hình thành axit nhẹ và góp phần làm tăng tốc độ ăn mòn của một số chi tiết trong hệ thống xả nếu sử dụng trong thời gian dài.

Ngoài ra, lượng tro sunfat sinh ra cũng nhiều hơn, làm tăng lượng cặn tích tụ trong đường xả và các bộ phận xử lý khí thải.

Nói cách khác, động cơ vẫn hoạt động bình thường, nhưng hiệu quả vận hành lâu dài có thể bị ảnh hưởng nếu thường xuyên sử dụng nhiên liệu không đúng khuyến nghị.

Vì sao xe đời mới nhạy cảm với hàm lượng lưu huỳnh?

Nếu những chiếc xe tải hoặc xe công trình đời cũ có thể hoạt động với nhiều loại dầu diesel khác nhau, thì các dòng xe hiện đại lại có yêu cầu nghiêm ngặt hơn.

Nguyên nhân không nằm ở động cơ mà nằm ở hệ thống xử lý khí thải.

Các phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4, Euro 5 hoặc Euro 6 thường được trang bị thêm các công nghệ như:

Bộ lọc hạt diesel (DPF).
Hệ thống xúc tác chọn lọc SCR.
Bộ xúc tác oxy hóa diesel (DOC).
Các cảm biến theo dõi lượng khí thải và áp suất.

Những hệ thống này được thiết kế để hoạt động tối ưu với nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh rất thấp.

Khi nhiên liệu chứa nhiều lưu huỳnh hơn được sử dụng trong thời gian dài, các phản ứng hóa học trong hệ thống xử lý khí thải sẽ kém hiệu quả hơn, đồng thời lượng tro và cặn bám cũng tăng lên.

Hậu quả là:

DPF tái sinh thường xuyên hơn.
Áp suất đường xả tăng.
Mức tiêu hao nhiên liệu có thể tăng nhẹ.
Chi phí bảo dưỡng cao hơn.
Tuổi thọ của bộ xử lý khí thải giảm.

Đây cũng là lý do vì sao hầu hết các nhà sản xuất xe tải và động cơ hiện nay đều yêu cầu sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh phù hợp với tiêu chuẩn thiết kế.

DPF và SCR bị ảnh hưởng như thế nào?

Bộ lọc hạt diesel (DPF)

DPF có nhiệm vụ giữ lại các hạt muội sinh ra trong quá trình đốt cháy nhiên liệu.

Trong điều kiện bình thường, bộ lọc sẽ tự tái sinh bằng cách đốt cháy lượng muội tích tụ.

Tuy nhiên, lưu huỳnh trong nhiên liệu sẽ tạo ra tro sunfat sau quá trình cháy. Khác với muội than, tro sunfat không thể được đốt sạch trong quá trình tái sinh mà sẽ tích tụ dần bên trong DPF.

Theo thời gian, lượng tro này làm giảm khả năng lưu thông khí xả, tăng áp suất ngược và khiến DPF phải vệ sinh hoặc thay thế sớm hơn.

Hệ thống SCR

SCR sử dụng dung dịch urê (AdBlue) để giảm lượng oxit nitơ (NOx) trong khí thải.

Nếu nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh cao được sử dụng thường xuyên, các hợp chất lưu huỳnh có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của chất xúc tác trong SCR. Điều này khiến khả năng xử lý khí thải suy giảm và xe có nguy cơ không đạt tiêu chuẩn phát thải theo thiết kế.

Mặc dù ảnh hưởng không xuất hiện ngay sau một vài lần sử dụng, nhưng việc kéo dài tình trạng này sẽ làm tăng chi phí bảo dưỡng và ảnh hưởng đến tuổi thọ của hệ thống.

Khi nào có thể cân nhắc trộn DO 0.001S và DO 0.05S?

Mặc dù không được khuyến khích sử dụng như một giải pháp lâu dài, việc pha trộn DO 0.001S và DO 0.05S vẫn có thể được cân nhắc trong một số trường hợp nhất định. Điều quan trọng là người sử dụng cần hiểu rõ loại động cơ đang vận hành, yêu cầu kỹ thuật của nhà sản xuất và mục đích sử dụng nhiên liệu.

Khi nguồn cung DO 0.001S tạm thời bị gián đoạn

Trong thực tế, không phải lúc nào các doanh nghiệp vận tải, công trình hoặc khai thác cũng dễ dàng tiếp cận nguồn nhiên liệu đúng tiêu chuẩn. Tại một số khu vực xa trung tâm hoặc trong tình huống khẩn cấp, việc thiếu nguồn cung DO 0.001S có thể khiến phương tiện hoặc máy móc phải tạm dừng hoạt động.

Nếu việc ngừng vận hành gây ảnh hưởng lớn đến tiến độ sản xuất hoặc chi phí vận hành, người sử dụng có thể cân nhắc pha bổ sung DO 0.05S để tiếp tục vận hành trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, sau khi có nguồn nhiên liệu phù hợp, nên quay trở lại sử dụng đúng loại diesel theo khuyến nghị của nhà sản xuất.

Đối với động cơ diesel đời cũ

Các dòng xe tải, xe ben, máy phát điện hoặc máy công trình đời cũ thường không được trang bị hệ thống xử lý khí thải hiện đại như DPF hoặc SCR. Vì vậy, mức độ nhạy cảm với hàm lượng lưu huỳnh thấp hơn so với các dòng động cơ mới.

Trong những trường hợp này, việc pha trộn hai loại dầu diesel thường không gây ra ảnh hưởng đáng kể đến khả năng vận hành của động cơ nếu nhiên liệu vẫn đáp ứng các yêu cầu cơ bản về chất lượng.

Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là có thể sử dụng DO 0.05S thay thế hoàn toàn cho DO 0.001S trong mọi trường hợp. Người sử dụng vẫn nên ưu tiên loại nhiên liệu được khuyến nghị để đảm bảo hiệu quả vận hành và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Khi chỉ còn lượng nhiên liệu tồn trong bồn chứa

Đây là tình huống khá phổ biến tại các doanh nghiệp vận tải hoặc nhà máy.

Ví dụ, bồn chứa vẫn còn một lượng DO 0.05S nhưng doanh nghiệp quyết định chuyển sang sử dụng DO 0.001S. Thay vì xả bỏ hoàn toàn lượng nhiên liệu còn lại, nhiều đơn vị sẽ tiếp tục nạp DO 0.001S vào bồn.

Trong trường hợp này, việc pha trộn là khó tránh khỏi và thường không gây vấn đề nghiêm trọng nếu lượng nhiên liệu tồn không lớn. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng hỗn hợp sau khi pha sẽ không còn đáp ứng tiêu chuẩn DO 0.001S cho đến khi lượng nhiên liệu cũ được sử dụng hết.

Khi nào không nên trộn DO 0.001S và DO 0.05S?

Bên cạnh những trường hợp có thể cân nhắc, cũng có nhiều tình huống mà việc pha trộn nhiên liệu không được khuyến nghị.

Xe đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4, Euro 5 hoặc Euro 6

Đây là nhóm phương tiện cần đặc biệt lưu ý.

Các dòng xe hiện đại được thiết kế để sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh rất thấp nhằm đảm bảo hiệu quả của hệ thống xử lý khí thải. Việc thường xuyên sử dụng nhiên liệu có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn mức khuyến nghị có thể làm giảm hiệu quả hoạt động của DPF, SCR và các bộ xúc tác.

Nếu xe của bạn được nhà sản xuất yêu cầu sử dụng diesel lưu huỳnh cực thấp, tốt nhất không nên pha trộn với DO 0.05S, ngoại trừ trường hợp bất khả kháng.

Xe còn trong thời gian bảo hành

Nhiều hãng sản xuất ô tô và động cơ quy định rõ loại nhiên liệu cần sử dụng trong sổ tay hướng dẫn.

Nếu sử dụng nhiên liệu không đúng tiêu chuẩn và xảy ra sự cố liên quan đến động cơ hoặc hệ thống xử lý khí thải, người sử dụng có thể gặp khó khăn trong quá trình bảo hành.

Do đó, việc tuân thủ đúng khuyến nghị của nhà sản xuất không chỉ giúp bảo vệ thiết bị mà còn hạn chế các rủi ro về chi phí sửa chữa.

Doanh nghiệp phải đáp ứng yêu cầu về phát thải

Một số doanh nghiệp logistics, cảng biển, khai khoáng hoặc nhà máy hoạt động trong khu vực có yêu cầu nghiêm ngặt về môi trường cần sử dụng nhiên liệu đáp ứng tiêu chuẩn phát thải theo quy định.

Trong trường hợp này, việc pha trộn DO 0.001S với DO 0.05S có thể khiến nhiên liệu không còn đáp ứng tiêu chuẩn mà doanh nghiệp đang áp dụng.

Ngoài ảnh hưởng đến môi trường, doanh nghiệp cũng cần cân nhắc các yêu cầu pháp lý hoặc quy định nội bộ của khách hàng trước khi quyết định pha trộn.

Những rủi ro nếu thường xuyên trộn hai loại dầu diesel

Việc pha trộn trong thời gian ngắn thường không gây hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, nếu duy trì thói quen này trong thời gian dài, người sử dụng có thể phải đối mặt với nhiều rủi ro.

Hiệu quả của hệ thống xử lý khí thải giảm

Hàm lượng lưu huỳnh cao hơn làm tăng lượng tro sunfat và cặn tích tụ trong DPF, đồng thời ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của SCR và DOC.

Theo thời gian, hệ thống xử lý khí thải phải hoạt động nhiều hơn để duy trì hiệu suất, dẫn đến chi phí bảo dưỡng tăng.

Chi phí vận hành có thể tăng

Nhiều người lựa chọn DO 0.05S vì giá bán thấp hơn. Tuy nhiên, khoản tiết kiệm ban đầu có thể không bù được chi phí vệ sinh hoặc thay thế các bộ phận trong hệ thống xử lý khí thải nếu sử dụng không đúng khuyến nghị.

Đối với doanh nghiệp sở hữu đội xe lớn, chi phí này có thể tăng đáng kể khi tính trên toàn bộ phương tiện.

Khó kiểm soát chất lượng nhiên liệu

Khi pha trộn thủ công tại bồn chứa hoặc xe bồn, rất khó xác định chính xác tỷ lệ giữa hai loại nhiên liệu. Điều này khiến hàm lượng lưu huỳnh của hỗn hợp thay đổi giữa các lần pha, dẫn đến chất lượng nhiên liệu không đồng đều.

Sự thiếu ổn định này có thể ảnh hưởng đến công tác quản lý nhiên liệu và bảo dưỡng thiết bị.

Kết luận

Có thể trộn DO 0.001S và DO 0.05S về mặt kỹ thuật, nhưng không nên xem đây là giải pháp sử dụng thường xuyên. Hai loại dầu diesel có khả năng hòa trộn mà không gây phản ứng hóa học bất lợi, tuy nhiên việc pha trộn sẽ làm thay đổi hàm lượng lưu huỳnh của nhiên liệu, từ đó ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng tiêu chuẩn khí thải và hiệu quả hoạt động của hệ thống xử lý khí thải trên các động cơ hiện đại.

Đối với xe tải, xe khách hoặc máy móc đời cũ không trang bị DPF và SCR, việc pha trộn trong một số tình huống đặc biệt thường không gây ảnh hưởng lớn nếu chỉ diễn ra trong thời gian ngắn. Ngược lại, các phương tiện đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 4, Euro 5 hoặc Euro 6 nên sử dụng đúng loại nhiên liệu được nhà sản xuất khuyến nghị để đảm bảo hiệu suất vận hành, kéo dài tuổi thọ thiết bị và giảm chi phí bảo dưỡng.

Khi lựa chọn nhiên liệu diesel, điều quan trọng không chỉ là giá bán mà còn là sự phù hợp với thiết kế động cơ, yêu cầu về phát thải và điều kiện vận hành thực tế. Sử dụng đúng loại nhiên liệu ngay từ đầu luôn là giải pháp hiệu quả và kinh tế hơn trong dài hạn.

Tin tức

Có nên trộn diesel DO 0.001S và DO 0.05S không?